Zakończenie

Aby obywatele Europy dokonali świadomego wyboru modelu politycznego i społecznego UE, który są gotowi zaakceptować, potrzebne jest także nowe uzasadnienia integracji. Paradoksem jest, ze integracja europejska wywodzi się nie z poczucia jedności kulturowej i cywilizacyjnej Europejczyków lecz z pamięci tragicznych skutków dwu wojen światowych, strachu przed ZSRR, a także z woli zapobieżenia dominacji amerykańskiej. Politycy i opinia publiczna zachodniej Europy uznali, że ochrona suwerenności krajów europejskich wymaga wspólnego działania. Zewnętrzne zagrożenia przyśpieszały dynamikę integracyjną, ułatwiały przezwyciężenie konfliktów i kryzysów politycznych. Dziś po upadku komunizmu i zaawansowaniu procesów integracyjnych tamtych zagrożeń nie ma. Spoiwem integracyjnym może być wola zachowania europejskiego modelu równowagi między ekonomicznym liberalizmem a solidarnością społeczną. W warunkach postępującej globalizacji siła państwa narodowego nie wystarcza by ograniczyć i łagodzić jej negatywne ekonomiczne skutki. Z wyzwaniami globalizacji zmierzyć się można tylko przez pogłębianie integracji europejskiej. Zintegrowana Europa to jedno z najważniejszych centrów cywilizacyjnych świata, najbogatszy na świecie rynek regulowany jednolitymi przepisami, które muszą uwzględniać zarówno największe państwa świata jak i wszystkie multi-narodowe korporacje. Europejczycy powinni zatem pielęgnować i rozwijać idee integracyjne.