Wspólnotowa wartość dodana

W konstruowaniu budżetu UE zasada subsydiarności przejawia się w koncepcji wspólnotowej wartości dodanej. Koncepcja ta oznacza, że Wspólnota powinna podejmować i finansować działania tylko wtedy gdy przedsięwzięcia zgodne z celami Wspólnot podejmowane przez państwo członkowskie Unii nie są wystarczające (kryterium potrzeby) oraz takie, które są korzystne dla całej Unii (kryterium efektywności).9 Kategorią wspólnotowej wartości dodanej można się posługiwać przy ocenie każdego wydatku w ramach poszczególnych polityk UE. Przyjmuje się, że wszelkie interwencje Wspólnotowe powinny maksymalizować wspólnotową wartość dodaną. Koncepcja wspólnotowej wartości dodanej nie jest jednak łatwa do zdefiniowania gdyż obejmuje efekty zarówno ilościowe jak i jakościowe.

Wspólnotowa wartość dodana to korzystny dla Wspólnoty "efekt, którego powstanie zostało umożliwione przez wsparcie Wspólnoty lub, który nie powstałby bez tego wsparcia"10. Dokładniej sens tej kategorii oddaje definicja stwierdzająca, że "wspólnotowa wartość dodana występuje kiedy: region lub kraj podejmuje działania, które nie byłyby możliwe bez wsparcia Wspólnoty i/lub pożytki z takich działań w tym regionie lub kraju przynoszą (bezpośrednio lub pośrednio) pozytywne skutki w niektórych lub wszystkich krajach członkowskich lub regionach Unii."11

W odniesieniu do polityki strukturalnej Komisja Europejska uznała, że wspólnotowa wartość dodana oznacza: "wartość powstałą w wyniku wsparcia Wspólnoty (...), która zwiększa efekty działań strukturalnych podejmowanych przez władze krajowe, regionalne i sektor prywatny. Innymi słowy jest to ocena ekonomicznych i nieekonomicznych korzyści wynikłych z polityki spójności i z każdego programu zrealizowanego w podległych tej polityce regionach."12

Można wyodrębnić różne kategorie wspólnotowej wartości dodanej13. Spójnościową kiedy wydatki Wspólnoty redukują dysparytety rozwojowe, wywołują wzrost zatrudnienia, pobudzają badania rozwojowe (R&D), ułatwiają powstawanie nowych firm itp. Rozwojową kiedy działania Wspólnoty skłaniają do uruchamiania dodatkowych lokalnych zasobów lecz także usprawniają i integrują planowanie strategiczne. Edukacyjną kiedy przyczyniają się do wymiany doświadczeń i rozpowszechnienia dobrych praktyk i procedur uruchamiania i kontroli realizacji różnych polityk. Polityczną kiedy mobilizują lokalne społeczności i zbliżają obywateli do UE.

Komisja Europejska bada wartość dodaną stosując trzy kryteria: skuteczności, wydajności i synergii.14

Skuteczność występuje wtedy gdy wyniki można osiągnąć tylko poprzez działanie na szczeblu Wspólnoty. Wydajność oznacza, że środki wydane na szczeblu Wspólnoty przynoszą większe efekty niż tej samej wielkości wydane na szczeblu krajowym. Synergia występuje gdy działania na szczeblu Wspólnoty pobudzają i potęgują działania krajowe.

9 Por. Working Document of the Commission Services, Multiannual Financial Framework 2007-2013, Fiche no.23
10 J.Bachtler,S.Taylor, The Added Value of Structural Funds: A Regional Perspective, IQ-Net Report on the Reform of the Structural Funds, European Policies Research Center, University of Strathclyde, 2003
11 Thematic evaluation of the Impacts of Structural Funds (1994/1999) on RTDI (...) CIRCA, University of Athens, PricewaterhouseCoopers, (1999), (cyt. za J. Bachtler,S.Taylor, (...) j.w.)
12 CEC (2002) Community Added Value: Definition and Evaluation Criteria, Working Paper, DG Regio
13 Por. J.Bachtler, S.Taylor, (...) j.w.
14 Komisja Wspólnot Europejskich. Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Perspektywa Finansowa 2007-2013, Bruksela 14.06.2004, KOM(2004) 487 wersja ostateczna, str.7.