Budżet Unii Europejskiej

Budżet Unii Europejskiej określa się jako budżet wydatków. Oznacza to, że jego wielkość jest wyznaczana solidarnie przez kraje członkowskie po uzgodnieniu zakresu finansowania wspólnych polityk oraz wydatków na funkcjonowanie instytucji i agend UE. Środki na te cele muszą pochodzić z krajów członkowskich bądź z dochodów własnych Wspólnoty. Obowiązuje zasada, że dochody budżetowe musza być równe wydatkom. Budżet UE jest niewielki, bliski 1 procenta PNB całej Unii a w stosunku do ogółu wydatków publicznych w krajach członkowskich odpowiada zaledwie 2-2.5 procentom tych wydatków.

Wielkość i struktura wydatków budżetu Wspólnot zmieniały się od czasu powstania EWG wraz z pogłębiającą się integracją, wprowadzaniem nowych polityk wspólnotowych i kolejnymi rozszerzeniami Wspólnot. W 1972 roku wydatki budżetu EWG liczącej 6 państw członkowskich wynosiły w przeliczeniu na euro 3.3 miliarda.1 Szczególnie duże zmiany w budżecie Wspólnot miały miejsce w latach 80-tych i na początku lat 90-tych. W 1980 roku wydatki budżetu UE w przeliczeniu na euro wynosiły 16.5 miliarda, w 1990 już ponad 45.6 miliarda a w 2000 przekraczały 92 miliardy euro. Szybki wzrost kosztów Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), wzmocnienie polityki spójności gospodarczo-społecznej w związku z przyjęciem do EWG trzech biedniejszych krajów Grecji, Hiszpanii i Portugalii oraz uchwalenie Jednolitego Aktu Europejskiego uruchamiającego działania na rzecz ustanowienia jednolitego rynku spowodowały konieczność zwiększania wydatków i przeprowadzenia reform budżetowych. Propozycje zmian zostały sformułowane przez Komisję w 1987 roku w tzw. Pakiecie Delors'a, ówczesnego przewodniczącego Komisji. Po ich zaaprobowaniu przez Radę Europejską na szczycie w Brukseli w 1988 roku Parlament, Rada i Komisja zawarły I Porozumienie Międzyinstytucjonalne w sprawie procedury i dyscypliny budżetowej. Ważną częścią Porozumienia było ustanowienie Perspektywy Finansowej na lata 1988-1992 określającej maksymalne kwoty wydatków oraz ich planowaną strukturę w poszczególnych latach. Pułap tzw. zasobów własnych (own resources) czyli dopuszczalną wielkość wydatków budżetu określono na lata 1988-1992 na poziomie 1.15% -1.20% PNB Wspólnoty liczącej wówczas 12 państw. Określono także limit wzrostu wydatków na WPR (nie więcej niż o 74% tempa wzrostu PNB Wspólnoty). Zgodzono się natomiast na silny wzrost wydatków na politykę strukturalną., które w roku 1993 miały być realnie dwukrotnie wyższe niż w roku 1987. W 1992 roku Komisja przedłożyła II Pakiet Delors'a, w którym znalazły się postulaty finansowe umożliwiające realizację traktatu ustanawiającego Unię Europejską i zapowiadającego utworzenie Unii Walutowej. Projekt postulował dalsze zwiększenie środków na fundusze strukturalne i utworzenie Funduszu Spójności, który miał ułatwić biedniejszym państwom Unii przystąpienie do Unii Walutowej. Rada Europejska w Edynburgu w grudniu 1992 roku zaaprobowała ten pakiet. Parlament, Rada i Komisja zawarły II Porozumienie Międzyinstytucjonalne i określiły II Perspektywę Finansową na lata 1993-1999. Przyjęto, że pułap zasobów własnych budżetu UE będzie wynosił 1.27% PNB. W maju 1999 roku Parlament, Rada i Komisja zawarły III Porozumienie Międzyinstytucjonalne oparte o projekty zawarte w opracowanej przez Komisję Agendzie 2000 i postanowienia Rady Europejskiej w Berlinie w marcu tego samego roku. Częścią tego Porozumienia jest Perspektywa Finansowa 2000-2006 dla 15 krajów członkowskich oraz orientacyjne Ramy Finansowe uwzględniające wydatki związane z oczekiwanym kolejnym rozszerzeniem UE. Utrzymano ten sam co w poprzedniej perspektywie pułap zasobów własnych na poziomie 1.27% PNB Wspólnoty. W związku ze zmianą stosowanego przez Eurostat zintegrowanego systemu rachunków od 2002 roku pułap ten określono jako 1.24% DNB, co odpowiada poziomowi 1.27% PNB. W wyniku reformy WPR i wzrostu znaczenia polityki strukturalnej nastąpiły zmiany w strukturze wydatków budżetu UE. Udział rynkowych wydatków na WPR w budżecie UE spadł z blisko 70 proc. w roku 1980 do około 40 proc. w latach 2000-2006. Natomiast udział wydatków strukturalnych wzrósł z 11 proc. na przełomie lat 70-tych i 80-tych do prawie 35 proc. w budżetach po roku 2000.

W lutym 2004 roku Komisja Europejska przedstawiła projekt Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2007-2013. Antycypując przyjęcie Traktatu Konstytucyjnego zastąpiono nazwę Perspektywa Finansowa określeniem wieloletnie ramy finansowe.


Procedura uchwalanie budżetu UE

Postanowienia regulujące procedurę budżetową zawarte są w art. 272 TWE. Wstępny projekt budżetu na kolejny rok przygotowuje Komisja Europejska w oparciu o preliminarze budżetowe wszystkich instytucji Wspólnoty. Projekt budżetu opracowuje Rada UE a następnie przedkłada go Parlamentowi Europejskiemu. Parlament większością swoich członków i dwóch trzecich oddanych głosów może z ważnych powodów zażądać zmiany projektu. Budżet uchwalany jest po osiągnięciu pełnego porozumienia między Radą UE i Parlamentem przy czym obie bliźniacze - jak się je nazywa - ramiona władzy budżetowej sprawują kontrolę nad odmiennymi kategoriami wydatków. O wydatkach kwalifikowanych jako obligatoryjne decyduje Rada. Parlament decyduje o wydatkach nieobligatoryjnych. Podział ten ma charakter polityczny i odzwierciedla kompetencje budżetowe obu organów UE. Wydatki obligatoryjne wynikają z postanowień traktatu lub aktów zgodnie z nim przyjętych.2 Do wydatków obligatoryjnych zalicza się wydatki w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, prawno międzynarodowe.zobowiązania UE oraz m.in. wydatki administracyjne, rezerwy monetarne i rezerwy na gwarancje kredytowe. Pozostałe pozycje wydatków budżetowych zalicza się do nieobligatoryjnych. Należą do nich wydatki z funduszy strukturalnych w tym na rozwój terenów wiejskich, wydatki na polityki wewnętrzne, pomoc przedakcesyjną oraz rezerwa na nieprzewidziane zdarzenia. Obecnie około połowa wydatków budżetu podlega kontroli Parlamentu. Ponadto Parlament może zwiększyć wydatki na poszczególne cele, jest jednak ograniczony w swych decyzjach przepisami art. 272 TWE dotyczącymi maksymalnej stopy wzrostu wydatków.


Zasada jednoroczności i struktura budżetu

Budżet UE jest jednoroczny aczkolwiek w budżecie zapisane są także wydatki na operacje, których realizacja może wymagać dłuższego czasu niż jeden rok. Stąd też w budżecie wydatki zapisane są w dwu ujęciach: na dokonywanie płatności (payment approprations) i na pokrycie zobowiązań (commitment approprations). Srodki na płatności służą pokryciu zobowiązań w danym roki lub w latach poprzednich. Środki na pokrycie zobowiązań są "pieniędzmi wirtualnymi" wskazującymi jakie zobowiązania finansowe zawarto w danym roku budżetowym. Budżet opracowywany jest w zgodzie z zasadą specyfikacji czyli przypisania określonych kwot do określonego celu. Budżet składa się z dwu części Ogólnego zestawienia dochodów oraz Zestawienia dochodów i wydatków w poszczególnych działach. Działy odpowiadają instytucjom i organom Wspólnoty. Najobszerniejszym działem jest Dział III Komisja w którym określone są wydatki zawiązane z politykami UE. W tym Dziale zapisane jest ponad 95% wydatków budżetu.


Perspektywy finansowe

Ustanawianie przez państwa członkowskie i Parlament Europejski wieloletnich perspektyw finansowych będących podstawą dla uchwalania budżetu UE miało na celu wzmocnienie dyscypliny budżetowej, lepszą kontrolę wzrostu wydatków oraz ułatwienie procedury uchwalania budżetu. Ważnym powodem był rozwój polityki strukturalnej wymagającej kilkuletniego programowania wydatków. Perspektywa stabilizuje wydatki i pozwala na planowanie w dłuższym okresie ale też ogranicza elastyczność wydatków. W perspektywie wyznaczone są górne pułapy całkowitych rocznych zobowiązań i płatności budżetowych wyrażone zarówno w euro jak i w oparciu o prognozy w procentach DNB Wspólnoty oraz górne pułapy zobowiązań w euro dla poszczególnych kategorii wydatków określanych jako działy (headings).

W Perspektywie Finansowej na lata 2000-2006 przyjęto siedem działów: Rolnictwo, Operacje strukturalne, Polityki wewnętrzne, Działania zewnętrzne, Wydatki administracyjne, Rezerwy, Pomoc przedakcesyjna. Środki przewidziane na poszczególne działy nie mogą być przesuwane w budżetach rocznych na wydatki z innych działów. Możliwe jest natomiast w trakcie ustalania rocznych budżetów przesuwanie środków na operacje przewidziane w ramach poszczególnych działów. W Perspektywie określony jest także margines na nieprzewidziane wydatki. Pułap na zobowiązania łącznie z marginesem nie może przekraczać przyjętego pułapu zasobów własnych. Każdego kolejnego roku Komisja przygotowuje techniczną korektę i projekt rewizji perspektywy na następny rok konieczny ze względu na inflację i realne kształtowanie się DNB.

Wydatki budżetu w Perspektywie Budżetowej na lata 2000-2006

Wielkość i struktura wydatków budżetowych w latach 2000-2006 została ukształtowana na podstawie porozumienia Rady Europejskiej osiągniętego w Berlinie w marcu 1999 roku dotyczącego pakietu reform zaprojektowanego przez Komisję Europejska w dokumencie zwanym Agenda 2000. Głównym założeniem Agendy 2000 było przygotowanie UE do przyjęcia nowych krajów. Propozycje Komisji uwzględniały także potrzebę zmian w funkcjonowaniu Wspólnej Polityki Rolnej wynikających z rokowań z WTO i korektę polityki strukturalnej. Agenda 2000 zawierała również projekt Perspektywy Finansowej na lata 2000-2006 uwzględniający oczekiwane rozszerzenia UE o kraje Europy Środkowo Wschodniej.

Rada po zmodyfikowaniu propozycji Komisji uznała, że reforma WPR pozwoli ustabilizować wydatki na rolnictwo. W uchwalonej ostatecznie Perspektywie Finansowej (Tabela 1) przyjęto, że wydatki na gwarancje rolnicze będą wynosiły średniorocznie około 38.2 miliarda euro i 4.350 milionów euro rocznie na rozwój obszarów wiejskich.

Wysokość wydatków na politykę strukturalną była przedmiotem ostrej kontrowersji. Komisja zaproponowała wydatki na poziomie 239 miliardów euro w latach 2000-2006 natomiast niektóre kraje, w tym Francja i Wielka Brytania, opowiadały się za zamrożeniem wydatków na politykę strukturalną na poziomie 200 miliardów euro. Ostatecznie ustalono wydatki na politykę strukturalną w latach 2000-2006 na poziomie 213 miliardów euro. Zwiększenie wydatków o 8 miliardów 200 milionów euro w stosunku do lat 1993-1999 pozwoliło na przyjęcie nowych specjalnych programów pomocy regionalnej, w tym dla regionów, które stopniowo tracą prawo do korzystania z funduszy strukturalnych. Utrzymano Fundusz Spójności oraz przyznano dodatkowe środki aby w latach objętych nowa Perspektywą średni poziom pomocy na jednego mieszkańca w Grecji, Portugalii, Hiszpanii i Irlandii pozostał na poziomie 1999 roku. Zdecydowano jednak, że wraz z ustalonym przegrupowaniem wydatki na operacje strukturalne będą zmniejszane z 32 miliardów euro w 2000 roku do 29.17 miliarda w roku 2006.

Nowym elementem Perspektywy było wyodrębnienie wydatków na pomoc przedakcesyjną oraz zarezerwowanie wydatków na nowe państwa członkowskie. W pozycji 7 Perspektywy określono łączne wydatki na pomoc przedakcesyjną na poziomie 3.120 milionów euro rocznie z rozbiciem wydatków na trzy instrumenty pomocy PHARE, ISPA i SAPARD. W Perspektywie założono, że do UE sześć nowych krajów przystąpić może już w 2002 roku i określono kwoty dostępne dla sfinansowania akcesji. W dołączonych do Perspektywy, odrębnie opracowanych ramach finansowych dla 21 krajów uwzględniono dochody budżetu związane z przystąpieniem nowych członków oraz przedstawiono w pozycji 8 orientacyjne wydatki na sześć nowych krajów członkowskich (por. Tabela 2).

Zapisy wydatków przedakcesyjnych i przeznaczonych dla nowych członków zostały objęte zasadą przyjętą przez Radę Europejską określaną po angielsku jako ring-fencing. Oznacza ona, że nie można przesuwać środków niewykorzystanych w jakiejś pozycji na wydatki w innej. Rada odrzuciła propozycję państw skandynawskich aby środki zarezerwowane dla nowych państw członkowskich już od roku 2002 mogły być przeznaczone na zwiększenie pomocy przedakcesyjnej w przypadku gdyby nowe państwa przyjęto w późniejszym terminie.

Przyjęto też, że z chwilą przystąpienia nowych członków Perspektywa Finansowa zostanie odpowiednio zmodyfikowana (por. Tabela 3) z uwzględnieniem wpłat nowych członków do budżetu UE.

Nowe kraje zostały uzyskały członkostwo w Unii z dniem 1 maja 2004 roku. Analiza zmodyfikowanych w wyniku negocjacji akcesyjnych ram finansowych na lata 2000-2006 dla rozszerzonej UE wskazuje, że oferta finansowa dla nowych krajów członkowskich ustalona ostatecznie w grudniu 2002 roku Kopenhadze jest znacznie gorsza od założonych wydatków na nowych członków w ramach finansowych przyjętych w 1999 roku.

Przewidywano wtedy, że w latach 2005 - 2006, jak się okazało pierwszych dwu pełnych latach po rozszerzeniu, zobowiązania finansowe budżetu UE wobec sześciu nowych państw członkowskich będą mogły wynieść 30 mld. 980 mln. euro. Ostatecznie przyjęto dziesięć państw, ale kwotę przewidzianą na zobowiązania zmniejszono w latach 2005-2006 do 29 mld 652 mln euro.3 Na zobowiązania w zakresie działań strukturalnych przewidywano 22 mld. 80 mln. euro przyznano statecznie 15 mld. 677 mln. euro.

Ofertę finansową dla nowych członków jeszcze lepiej charakteryzuje porównanie wsparcia strukturalnego przypadajcego na głowę mieszkańca w nowych państwach członkowskich i w regionach podlegających pomocy strukturalnej w starych krajach członkowskich. W latach 2005-2006 nowe kraje członkowskie mogą otrzymać średniorocznie 49.60 euro na głowę mieszkańca w płatnościach a w zobowiązaniach 105.72 euro podczas gdy transfery strukturalne dla regionów "starej Unii" w ramach Celu 1 w tych samych latach wynieść mogą licząc zobowiązania 231.46 euro p.c.4 Transfery netto z budżetu UE dla 10 nowych państw członkowskich wyniosą w latach 2005-2006 średniorocznie 0.7% ich PNB a w przeliczeniu na głowę mieszkańca 52.5 euro. W latach 2000-2003 transfery netto z budżetu UE do Hiszpanii wyniosły średniorocznie równowartość 1.16% PNB/DNB w przeliczeniu na głowę mieszkańca 191 euro średniorocznie. Odpowiednie dane dla Grecji to 2.91% i 381 euro, dla Portugalii 2.06% i 247 euro a dla Irlandii 1.46% i 396 euro.

Tabela 1. PERSPEKTYWA FINANSOWA DLA UE-15
mln euro - ceny z 1999 r.

ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. 2004 r. 2005 r. 2006 r.
1. ROLNICTWO 40920 42800 43900 43770 42760 41930 41660
Wydatki na Wspólną Politykę Rolną (z wyłączeniem rozwoju obszarów wiejskich) 36620 38480 39570 39430 38410 37570 37290
Rozwój obszarów wiejskich i środki im towarzyszące 4300 4320 4330 4340 4350 4360 4370
2. DZIAŁANIA STRUKTURALNE 32045 31455 30865 30285 29595 29595 29170
Fundusze strukturalne 29430 28840 28250 27670 27080 27080 26660
Fundusz Kohezyjny 2615 2615 2615 2615 2515 2515 2510
3. POLITYKA WEWNĘTRZNA 5930 6040 6150 6260 6370 6480 6600
4. DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE 4550 4560 4570 4580 4590 4600 4610
5. ADMINISTRACJA 4560 4600 4700 4800 4900 5000 5100
6. REZERWY 900 900 650 400 400 400 400
Rezerwa pieniężna 500 500 250 0 0 0 0
Rezerwa na pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych 200 200 200 200 200 200 200
Rezerwa gwarancyjna 200 200 200 200 200 200 200
7. POMOC PRZEDAKCESYJNA 3120 3120 3120 3120 3120 3120 3120
Rolnictwo 520 520 520 520 520 520 520
Przedakcesyjny instrument strukturalny 1040 1040 1040 1040 1040 1040 1040
PHARE (kraje kandydujące) 1560 1560 1560 1560 1560 1560 1560
ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA 92025 93475 93955 93215 91735 91125 90660
ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 89600 91110 94220 94880 91910 90160 89620
Środki przeznaczone na płatności jako% PNB 1,13% 1,12% 1,13% 1,11% 1,05% 1,00% 0,97%
ŚRODKI NA AKCESJĘ (przeznaczone na płatności)     4140 6710 8890 11440 14220
Rolnictwo     1600 2030 2450 2930 3400
Inne     2540 4680 6440 8510 10820
Pułapy środków na płatności 89600 9110 98360 101590 100800 101600 103840
Środki przeznaczone na płatności jako% PNB 1,13% 1,12% 1,18% 1,19% 1,15% 1,13% 1,13%
Margines 0,14% 0,15% 0,09% 0,08% 0,12% 0,14% 0,14%
Pułap środków własnych 1,27% 1,27% 1,27% 1,27% 1,27% 1,27% 1,27%

Źródło: Interinstitutional Agreement of 6 May 1999 between the European Parliament, the Council and the Commission on budgetary discipline and improvement of budgetary procedure, OJ C 172/1

Tabela 2. RAMY FINANSOWE DLA UE-21
mln euro - ceny z 1999 r.

ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. 2004 r. 2005 r. 2006 r.
1. ROLNICTWO 40920 42800 43900 43770 42760 41930 41660
Wydatki na Wspólną Politykę Rolną (z wyłączeniem rozwoju obszarów wiejskich) 36620 38480 39570 39430 38410 37570 37290
Rozwój obszarów wiejskich i środki im towarzyszące 4300 4320 4330 4340 4350 4360 4370
2. DZIAŁANIA STRUKTURALNE 32045 31455 30865 30285 29595 29595 29170
Fundusze strukturalne 29430 28840 28250 27670 27080 27080 26660
Fundusz Kohezyjny 2615 2615 2615 2615 2515 2515 2510
3. POLITYKA WEWNĘTRZNA 5930 6040 6150 6260 6370 6480 6600
4. DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE 4550 4560 4570 4580 4590 4600 4610
5. ADMINISTRACJA 4560 4600 4700 4800 4900 5000 5100
6. REZERWY 900 900 650 400 400 400 400
Rezerwa pieniężna 500 500 250 0 0 0 0
Rezerwa na pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych 200 200 200 200 200 200 200
Rezerwa gwarancyjna 200 200 200 200 200 200 200
7. POMOC PRZEDAKCESYJNA 3120 3120 3120 3120 3120 3120 3120
Rolnictwo 520 520 520 520 520 520 520
Przedakcesyjny instrument strukturalny 1040 1040 1040 1040 1040 1040 1040
PHARE (kraje kandydujące) 1560 1560 1560 1560 1560 1560 1560
8. ROZSZERZENIE     6450 9030 11610 14200 16780
Rolnictwo     1600 2030 2450 2930 3400
Działania strukturalne     3750 5830 7920 10000 12080
Polityki wewnętrzne     730 760 790 820 850
Administracja     370 410 450 450 450
ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA 92025 93475 100405 102245 103345 105325 107440
ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 89600 91110 98360 101590 100800 101600 103840
z czego: rozszerzenie 4140 6710 8890 11440 14220
Środki przeznaczone na płatności jako% PNB 1,13% 1,12% 1,14% 1,15% 1,11% 1,09% 1,09%
Margines 0,14% 0,15% 0,13% 0,12% 0,16% 0,18% 0,18%

Źródło: Interinstitutional Agreement of 6 May 1999 between the European Parliament, the Council and the Commission on budgetary discipline and improvement of budgetary procedure, OJ C 172/

Tabela 3 RAMY FINANSOWE DLA UE-25
mln euro - 2000-2004 ceny bieżące, 2004-2006 ceny 2004

ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. 2004 r. 2005 r. 2006 r.
1. ROLNICTWO 41,738 44,530 46,587 47,378 49,305 50,431 50,575
Wydatki na Wspólną Politykę Rolną 37,352 40,035 41,992 42,680 42,769 43,724 43,735
Rozwój obszarów wiejskich i środki im towarzyszące 4,386 4,495 4,595 4,698 6,536 6,707 6,840
2. DZIAŁANIA STRUKTURALNE 32,678 32,720 33,638 33,968 41,035 41,685 42,932
Fundusze strukturalne 30,019 30,005 30,849 31,129 35,353 36,517 37,028
Fundusz Kohezyjny 2,659 2,715 2,789 2,839 5,682 5,168 5,904
3. POLITYKA WEWNĘTRZNA 6,031 6,272 6,558 6,796 8,722 8,967 9,093
4. DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE 4,627 4,735 4,873 4,972 5,082 5,093 5,104
5. ADMINISTRACJA 4,638 4,776 5,012 5,211 5,983 6,154 6,325
6. REZERWY 906 916 676 434 442 442 442
Rezerwa pieniężna 500 500 250 0 0 0 0
Rezerwa na pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych 203 208 213 217 221 221 221
Rezerwa gwarancyjna 203 208 213 217 221 221 221
7. POMOC PRZEDAKCESYJNA 3,174 3,240 3,328 3,386 3,455 3,455 3,455
Rolnictwo 529 540 555 564      
Przedakcesyjny instrument strukturalny 1,058 1,080 1,109 1,129      
PHARE (kraje kandydujące) 1,587 1,620 1,664 1,693      
KOMPENSACJE         1,410 1,299 1,041
ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA 93,792 97,189 100,672 102,145 115,434 117,526 118,967
ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 91,322 94,730 100,078 102,767 111,380 112,260 114,740
Środki przeznaczone na płatności jako% DNB 1,07% 1,08% 1,11% 1,09% 1,08% 1,06% 1,06%
Margines 0,17% 0,16% 0,13% 0,15% 0,16% 0,18% 0,18%
Pułap środków własnych jako% DNB 1,24% 1,24% 1,24% 1,24% 1,24% 1,24% 1,24%

Źródło: Adjusted tables of the financial perspective for EU-25 in 1999 prices and 2004 prices, OJ 147, 14 June 2003, p.31


We're getting enlargement cheaper than we thought we would", European Enlargement Commissioner Günter Verheugen told the European Parliament foreign affairs committee on January 23. He confirmed that the final deal agreed at Copenhagen was € 1.7 billion less than the maximum ceiling fixed by Berlin for commitments in 2004-2006, and € 9.4 billion less than the maximum available payments. And of the € 25.1 billion in payments for the period, € 14.8 billion would be covered by new member states' contributions, so the net cost for the EU15 would be €10.3 billion, he said."

Enlargement: Weekly Newsletter 28 January 2003


Osiągamy rozszerzenie niższym kosztem, niż nam się wydawało", powiedział 23 stycznia Komisarz ds. rozszerzenia, Günter Verheugen na forum Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego. Potwierdził, że ostateczne porozumienie osiągnięte w Kopenhadze osiągnęło kwotę o 1,7 miliarda euro niższą niż maksymalny pułap wydatków ustalony przez Berlin na zobowiązania na lata 2004-2006 oraz kwotę o 9,4 miliarda euro niższą niż najwyższe dostępne płatności. Ponadto - stwierdził - z 25,1 miliarda euro przewidzianych na płatności w tym okresie, 14,8 miliarda zostanie pokryte przez wkłady nowych Państw Członkowskich, a więc koszt netto dla UE-15 wyniesie 10,3 miliarda euro".

Enlargement: Weekly Newsletter 28 January 2003

Struktura wydatków budżetu UE

Struktura rodzajowa faktycznych wydatków budżetu UE w latach 2000-2003, przedstawiona w tabeli 4, była stabilna. Relatywnie największa zmiana udziału w wydatkach ogółem dotyczyła wydatków zewnętrznych które wzrosły w liczbach bezwzględnych z 5.230,7 mln. euro w roku 2000 do 6.673,6 mln. euro w roku 2003 czyli o 28% a ich udział w wydatkach ogółem zwiększył się z 6.28% do 7.37%. Wzrost wydatków w tej pozycji budżetu wiąże się z włączeniem do wydatków zewnętrznych pomocy przed-akcesyjnej. Średnioroczny udział pozostałych głównych pozycji budżetu w wydatkach ogółem zmieniał się w niewielkim stopniu.

Tabela 4. Struktura wydatków budżetu UE w latach 2000-2003

  2000 2001 2002 2003
  procent całości
Rolnictwo 48,61 51,93 51,11 49,01
Operacje strukturalne 33,11 28,07 27,60 31,50
Polityki wewnętrzne 6,43 6,63 7,71 6,26
Wydatki zewnętrzne 6,28 7,30 7,45 7,37
Wydatki administr. 5,57 6,07 6,12 5,86
Razem w% 100 100 100 100
Razem w mln. Euro 83,331 79,987 85,144 90,557

Źródło: Allocation of 2003 EU operating expenditure by Member State, EC, September 2004, Table 3g

Tabela 5. Wydatki budżetu UE w krajach członkowskich
w procentach wydatków sektorowych w 2003 roku

  w całości w całości wyd.oper.* Rolnictwo Operacje strukturalne Polityki wewnętrzne
Hiszpania 17,54 20,36 14,61 31,74 6,42
Francja 14,83 16,86 23,58 6,95 13,60
Włochy 11,78 13,53 12,15 15,96 11,93
Niemcy 11,75 13,46 13,24 13,31 16,22
Wielka Brytania 6,86 7,80 9,04 4,89 13,31

Źródło: jak w tabeli 4, Table 1

* wydatki operacyjne nie obejmują wydatków administracyjnych

Ważny walor analityczny ma opis struktury alokacji wydatków operacyjnych (Tabela 5) oraz administracyjnych w poszczególnych krajach członkowskich. Udział pięciu największych krajów członkowskich UE w latach 1997-2003 kiedy UE liczyła 15 członków w wydatkach operacyjnych budżetu UE znacznie wynosił około 70%. Do roku 2000 największym odbiorcą całkowitych wydatków budżetu UE była Francja głównie ze względu na największy udział w wydatkach na rolnictwo zwykle przekraczający 23% a także wysoki udział w wydatkach na polityki wewnętrzne wynoszący w latach 1997-2003 średniorocznie około 13%.. Od roku 2000 silnie spada udział Francji w wydatkach na operacje strukturalne. Obecnie największym beneficjentem budżetu UE jest Hiszpania, która od 2001 roku otrzymuje ponad 30% wydatków UE na operacje strukturalne a równocześnie udział Hiszpanii w wydatkach na rolnictwo od 1998 roku wynosi średniorocznie około 14%. Struktura wydatków budżetu UE we Włoszech dobrze odzwierciedla dysproporcje strukturalne gospodarki tego kraju. Włochy mają znaczący udział zarówno w wydatkach na operacje strukturalne jak i na polityki wewnętrzne. Niemcy są największym udziałowcem wydatków na polityki wewnetrzne. W wydatkach na polityki wewnętrzne największą pozycja są wydatki na badania i rozwój technologiczny. W 2003 badania naukowe pochłaniały 58% wydatków zalicznych do polityk wewnetrznych W wyniku zjednoczenia Niemcy stały się także dużym udziałowcem pomocy strukturalnej.

Wydatki administracyjne UE ponoszone są oczywiście w tych krajach członkowskich w których znajdują się instytucje i agendy Wspólnoty. Blisko 60% wydatków administracyjnych UE ponosi w Belgii gdzie swą siedzibę ma Komisja Europejska i Parlament oraz Komitety Wspólnotowe. Udział Luksemburga, siedzibie Trybunału Sprawiedliwości, Trybunału Rewidentów, Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Eurostat a także sekretariat Parlamentu, w wydatkach administracyjnych wynosi około 20%. We francuskim Strasburgu siedzibę ma Parlament. Wydatki administracyjne we Francji w latach 2000-2003 wynosiły średniorocznie ponad 8% całości wydatków administracyjnych Wspólnoty. W Niemczech wydatki administracyjne głównie na Europejski Bank Centralny i Euroatom przekraczają zwykle 3.5% całości wydatków administracyjnych UE. Wydatki administracyjne UE w wymienionych czterech krajach łącznie przekraczają 90% wydatków administracyjnych Wspólnoty, które w 2003 roku sięgały 4.5 miliarda euro.

Źródła finansowania budżetu UE

Obecne zasady finansowania budżetu UE zostały sformułowane w decyzji Rady UE z dnia 29 września 2000 roku w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich, Wpłaty do budżetu UE jakie dokonują państwa członkowskie pochodzą z czterech źródeł, Pierwsze to cła pobierane na granicach UE. Unia Europejska jest unią celną. Towar importowany z krajów trzecich po przekroczeniu granicy zewnętrznej Unii w jakimkolwiek kraju członkowskim może swobodnie cyrkulować wewnątrz Unii. Granicę w Terespolu przekraczają towary importowane przez firmy niemieckie lub n.p. włoskie, Jest więc zrozumiałe, że opłaty celne nie trafiają do budżetu polskiego lecz właśnie do budżetu UE a dokładnie 75% pobranych opłat gdyż państwa członkowskie zatrzymują 25% jako koszt poboru. Drugim są opłaty rolne i składki cukrowe obecnie niewielkie, Te dwa źródła określane są mianem tradycyjnych zasobów własnych (traditional own resources - TOR). Ich udział w dochodach budżetu UE wyniesie w 2004 roku 11,7%.5

Trzecim źródłem są wpłaty z podatku VAT pobieranego w krajach członkowskich, Sposób wyliczenia tych wpłat jest bardzo złożony gdyż podstawa podatkowa od której kraje członkowskie odprowadzają do budżetu UE połowę jednego procenta jest określana według dyrektywy podatkowej UE a nie faktycznych stawek stosowanych w poszczególnych krajach a następnie korygowana relacją do PNB i efektem rabatu udzielanego Wielkiej Brytanii, Przyjęto, że podstawa podatkowa nie może być większa od 50% PNB kraju członkowskiego, Korekta chroni kraje biedniejsze przed nadmiernym obciążeniem gdyż udział konsumpcji w DNB w krajach biedniejszych jest większy niż w bogatych, W 2004 roku udział VAT w dochodach budżetu UE wyniesie 14,1%.

Czwartym największym źródłem finansowania działalności UE są wpłaty bezpośrednie wynikające z konieczności pokrycia brakujących dochodów budżetowych po uwzględnieniu wpłat tradycyjnych zasobów własnych i wpłat z tytułu VAT. To źródło nazywane jest dodatkowym wyrównującym (residual balancing resource). Wpłaty dokonywane są według corocznie ustalanej jednolitej procentowej składki wynikającej z udziału DNB krajów członkowskich w DNB Unii. Konstrukcja składki jest prosta, przejrzysta i sprawiedliwie, proporcjonalnie do bogactwa rozdziela obciążenie krajów członkowskich. W 2004 roku udział wpłat bezpośrednich wyniesie 73,4%.

Struktura udziału krajów członkowskich w finansowaniu budżetu UE

Komisja Europejska stale poszukuje metody sprawiedliwego rozłożenia kosztów funkcjonowania Wspólnot przy zachowaniu fundamentalnej zasady integracji jaką jest solidarność. Różnice w potencjale i strukturze gospodarczej krajów członkowskich, różnice w korzystaniu ze wspólnych polityk jak również nierównomierne rozmieszczenie instytucji UE powodują, że niektóre kraje członkowskie są płatnikami netto czyli wpłacają do budżetu UE więcej niż z niego otrzymują (por. tabela 1) inne natomiast są beneficjentami netto. Jest to jeden z przejawów zasady solidarności. Podział na państwa beneficjenta i państwa płatników wywołuje jednak napięcia i spory zmuszające do wprowadzania do konstrukcji budżetu UE po stronie dochodów różnych korekt uwzględniających zmianę czynników, które wpływają na budżetowe pozycje netto krajów członkowskich.

Wątpliwości wzbudza wyliczanie przez Komisję sald budżetowych z uwzględnieniem wpłat z tytułu tzw. tradycyjnych środków własnych czyli ceł, które nie należą do państw członkowskich oraz pominięcie w wypłatach wydatków administracyjnych UE w państwach członkowskich. Tabela 2 pokazuje skorygowane salda budżetowe z uwzględnieniem w wypłatach z budżetu wydatków administracyjnych oraz potrąceniem z wpłat do budżetu dochodów z ceł. W takim ujęciu dwa państwa Belgia, która otrzymuje z tytułu wydatków administracyjnych około 2.5 mld. euro rocznie i Luksemburg otrzymujący 800-900 mln euro stają się dużymi beneficjentami netto a salda pozostałych płatników netto ulegają znacznemu zmniejszeniu.


Nie ma integracji bez solidarności

Integracja gospodarcza polega na znoszeniu barier ekonomicznych między państwami. Teoria ekonomii wyjaśnia, że, integracja zwiększa dochody jej uczestników dzięki rozwojowi wymiany miedzy krajami zawiązującymi układ integracyjny i budowie wspólnego rynku. Specjalizacja produkcji, zwiększenie jej skali, obniżenie kosztów transakcyjnych przynosi wzrost efektywności przedsiębiorstw. Utworzenie jednolitego wspólnego rynku ułatwia lepszą alokacji czynników produkcji i sprzyja przyspieszonemu postępowi technologicznemu.

Ten mechanizm powstawania korzyści z integracji zwiększa bogactwo całej Unii Europejskiej i powoduje, że integracja pozwala na uzyskanie korzyści wszystkim jej uczestnikom lecz różnice w poziomie i strukturze rozwoju gospodarczego powodują, że bieżące korzyści z integracji rozłożone są nierównomiernie między państwa, regiony i sektory gospodarcze. Kraje wyżej rozwinięte odnoszą większe korzyści. Duże nowoczesne przedsiębiorstwa z silnym zapleczem kapitałowym łatwiej wykorzystują otwarcie nowych rynków. Nierównomierność korzyści z integracji powoduje, że warunkiem zawiązania, trwałości i sprawnego funkcjonowania układu integracyjnego jest przyjęcie zasady solidarności, która przejawia się w wyrównywaniu korzyści polegającym na transferze części dochodów od tych, którzy korzystają najwięcej do tych, którzy z integracji korzystają mniej. Sprzyja to ogólnemu rozwojowi i ogranicza konflikty społeczne. Realizacji tej zasady służy wspólny budżet z którego finansowane są programy rozwojowe. Beneficjentami tych programów są regiony i kraje biedniejsze. Kraje bogatsze wpłacają do budżetu więcej niż z niego otrzymują ale przyrost swej zamożność zawdzięczają po części integracji z krajami biedniejszymi i to tym większą część im szybciej - między innymi dzięki transferom na cele rozwojowe - wzrasta zamożność biedniejszych.

Poziom rozwoju państw należących do Unii Europejskiej jest silnie zróżnicowany. Płatności budżetu UE nie są więc gestem szczodrości bogatych wobec biednych, lecz mechanizmem niezbędnym dla trwania i pogłębiania integracji gospodarczej oraz umacniania procesów rozwojowych w całym ugrupowaniu integracyjnym. Oczywiście saldo wpłat i wypłat budżetowych nie odzwierciedla skali korzyści z integracji. Korzyści przejawiają się bowiem głównie w sferze przedsiębiorstw.

Zasada solidarności była obecna w praktyce budowy Wspólnot Europejskich i tworzeniu mechanizmów Wspólnej Polityki Rolnej i Polityki Regionalnej oraz w mechanizmie rozciągania tych polityk na przystępujące kolejno do Wspólnot biedniejsze kraje Europy Zachodniej Irlandię, Grecję, Portugalię i Hiszpanię, Po przyjęciu Hiszpanii i Portugalii znacznie zwiększono fundusze strukturalne, Później, aby pomóc biedniejszym krajom Unii w sprostaniu presji konkurencyjnej na jednolitym rynku i w zapowiedzianej Unii Monetarnej ustanowiono Fundusz Spójności.


Tabela 6. Saldo wypłat i wpłat budżetowych latach 2000-2003 według Komisji Europejskiej

  2000 2001 2002 2003
Płatnicy netto w mln.euro % PNB p.c. w euro w mln.euro % PNB p.c. w euro w mln.euro % DNB p.c. w euro w mln.euro % DNB p.c. w euro
Niemcy -8280,20 0,42 100,5 -6953,30 0,34 84,4 -5041,0 0,24 61,2 -7651,8 0,36 92,9
Wielka Brytania -2985,90 0,19 49,7 707,5 0,04 * -2880,0 0,17 47,9 -2763,3 0,16 46,0
Holandia -1540,30 0,39 95,7 -2256,80 0,54 140,2 -2187,7 0,51 135,5 -1956,1 0,43 121,5
Francja -739,4 0,05 12,5 -2035,40 0,14 34,3 -2163,6 0,14 36,5 -1910,9 0,12 32,2
Włochy -1210,1 0,11 20,7 -1977,90 0,17 33,9 -2868,50 0,23 49,1 -793,6 0,06 13,6
Szwecja -1059,50 0,45 119 -973,3 0,43 109,4 -743,4 0,29 83,5 -950,4 0,36 106,8
Belgia -214,1 0,09 20,8 -629,5 0,25 61,2 -373,2 0,14 36,3 -775,1 0,28 75,4
Austria -447,8 0,22 55,3 -536,4 0,26 66,2 -223,5 0,11 27,6 -336,2 0,15 41,5
Dania -240,5 0,15 44,9 -229,0 0,14 42,8 -162,7 0,09 30,4 -213,7 0,11 39,9
Luksembug -56,6 0,28 128,6 -144,1 0,74 327,5 -48,9 0,25 111,1 -56,2 0,28 127,7
Finlandia -274,5 0,22 53 -150,4 0,11 29 -5,7 0 1,1 -20,7 0,01 4
Beneficjenci netto  
Hiszpania 5346,8 0,91 13 7738,3 1,23 192,5 8870,8 1,29 220,7 8733,2 1,21 217,2
Grecja 4433,3 3,66 419 4513,2 3,52 426,6 3387,9 2,39 320,2 3368,2 2,22 318,4
Portugalia 2168,5 1,95 211,6 1794,2 1,53 175 2692,3 2,14 262,7 3482,0 2,66 339,7
Irlandia 1720,8 1,77 449,3 1203,1 1,16 314,1 1576,7 1,51 411,7 1564,6 1,40 408,4

Źródło: Komisja Europejska, Allocation of 2003 EU operating expenditure by Member State, September, 2004 i obliczenia własne

Tabela 7. Saldo wypłat i wpłat budżetowych bez wpłat z tytułu tradycyjnych zasobów własnych (ceł) z wypłatami administracyjnymi

  2000 2001 2002 2003
  wypłaty wpłaty saldo wypłaty wpłaty saldo wypłaty wpłaty saldo wypłaty wpłaty saldo
NIEMCY 10375,4 18423,0 -8047,6 10346,8 16578,4 -6231,6 11685,4 15617,6 -3932,2 10637,1 16914,9 -6277,8
WIELKA BRYTANIA 7896,1 10682,6 -2786,5 5938,0 4634,5 -1303,5 6167,8 8085,7 -1917,9 6216,3 7871,7 -1655,4
HOLANDIA 2276,8 3749,1 -1472,3 1687,6 3771,2 -2083,6 1591,1 3506,4 -1915,3 1996,2 3635,8 -1639,6
FRANCJA 12453,8 12865,9 -412,1 11751,6 12961,9 -1210,3 12223,6 13202,7 -979,1 13428,5 14113,4 -684,9
WŁOCHY 10880,2 9515,8 -1364,4 8692,9 10213,6 -1520,7 8240,5 10411,3 -2170,8 10665,6 10639,6 -26,0
SZWECJA 1214,5 2243,3 -1028,8 1092,9 1977,6 -884,7 1245,3 1853,8 -608,5 1454,3 2220,4 -766,1
AUSTRIA 1398,5 1823,6 -425,1 1403,3 1862,3 -459,0 1553,7 1658,2 -104,5 1576,7 1769,1 -192,4
DANIA 1654,8 1368,2 -286,6 1348,3 1486,8 -138,5 1472,1 1507,5 -35,4 1494,3 1561,7 -67,4
FINLANDIA 1396,3 1100,1 -296,2 1020,1 1114,8 -94,7 1202,4 1120,4 -82,0 1346,6 1261,7 84,9
BELGIA 4357,5 2161,9 2195,6 4049,2 2284,6 1764,6 4372,7 2129,3 2243,4 4230,7 2322,2 1908,5
LUKSEMBURG 907,9 161,4 746,5 900,1 236,5 663,6 974,8 173,8 801,0 1061,5 192,0 869,5
HISZPANIA 10927,5 5527,6 5399,9 13648,2 5686,9 7961,3 15216,8 5965,8 9251,0 15884,1 6676,1 9208,0
GRECJA 5589,5 1132,1 4457,4 5741,0 1168,1 4572,9 4694,4 1215,9 3478,5 4855,8 1378,3 3477,5
PORTUGALIA 3256,5 1071,8 2184,7 2947,2 1100,3 1846,9 3872,8 1101,8 2771,0 4769,3 1195,1 3574,2
IRLANDIA 2625,3 875,2 1750,1 2319,1 1051,2 1267,9 2600,0 933,7 1666,3 2690,8 1023,0 1667,8

Źródło jak w tabeli 6


"Bilans netto udziału kraju członkowskiego w budżecie UE, mierzony różnicą miedzy wpłatami do budżetuje i wypłatami (transferami zeń otrzymywanym), stanowi tylko wąski margines finansowych skutków członkostwa poszczególnych krajów w Unii Europejskiej i nie obejmuje w pełni tych korzyści, które mogą wynikać dla krajów członkowskich z tytułu ich uczestnictwa w UE. Rejestrowane przepływy budżetowe nie uwzględniają pozytywnych efektów zewnętrznych stanowiących rezultat polityki wspólnotowej. Na przykład wspólna polityka rolna, działania strukturalne i wydatki zewnętrzne przynoszą korzyści nie tylko bezpośrednim beneficjentom, ale dają także impuls do powstawania efektów zewnętrznych (rezultatów ubocznych) przekraczających granice narodowe. Jest oczywiste, że uwzględnienie tych efektów zewnętrznych zmodyfikowałoby ocenę czysto budżetowych skutków udziału w UE.W praktyce jednak kwantyfikacja tych efektów nie jest możliwa"

Stanisław Ładyka, Brytyjski rabat we wpłatach do budżetu UE,
Wspólnoty Europejskie, Nr 5, 2000


Po przystąpieniu do UE 10 nowych państw a wkrótce kilku następnych zwiększają się różnice w poziomie rozwoju regionów i krajów członkowskich. Konsekwencją tego jest potrzeba wzmocnienia polityki spójności. Równocześnie Unia dąży do zdynamizowania wzrostu gospodarczego oraz poprawy konkurencyjności. Konieczne jest też pogłębienie społecznego wymiaru integracji i umocnienie UE na arenie międzynarodowej. Wszystko to wymaga dokładnego określenia wielkości wydatków potrzebnych do realizacji priorytetów rozszerzonej Unii i właściwego sposobu ich sfinansowania. Logika rozszerzenia wskazuje, że budżet UE powinien zostać zwiększony. Trudna sytuacja budżetowa w warunkach sztywnych rygorów Unii Walutowej i nikły wzrost gospodarczy spowodowały jednak, że sześć krajów płatników netto wystąpiło o obniżenie granicy wydatków budżetu UE z 1.24% DNB założonej na lata do 2006 roku do 1% DNB Wspólnoty w latach 20072013. Komisja uważa, że spełnienie tego postulatu i ograniczenie środków budżetowych uniemożliwiło by realizację wielu ważnych zadań Unii. Przedstawiciele Komisji stanowczo bronią swojej wizji perspektywy finansowej na lata 2007-2013. W tym właśnie celu w lutym b.r. Rada i Parlament UE otrzymały informację Komisji zatytułowaną Budowanie wspólnej przyszłości. Wyzwania polityczne oraz środki budżetowe rozszerzonej Unii Europejskiej na lata 2007-2013.6 Dokument ten zawiera główne tezy, które zdaniem Komisji powinny być uwzględnione przy konstruowaniu ram finansowych UE po roku 2006 a także propozycje radykalnej przebudowy systemu dochodów budżetowych UE, które zdaniem Komisji mogłyby być wprowadzone w roku 2014.

Jednym z warunków uzyskania aprobaty państw członkowskich dla większego budżetu UE musi być ich przekonanie, że obciążenia budżetowe są rozłożone sprawiedliwie. Potrzebna jest zatem szczegółowa analiza obecnego systemu dochodów budżetowych UE i przygotowanie propozycji odpowiednie zmian. W lipcu b.r. Komisja opublikowała obszerny dokument zatytułowany Finansowanie Unii Europejskiej. Raport Komisji o funkcjonowaniu systemu zasobów własnych.7 Miesiąc później Komisja Europejska przedłożyła Radzie UE propozycje decyzji korygującej wpłaty do budżetu w latach 2007-2013.8

Korekty braku równowagi budżetowej rabat brytyjski

Konstrukcje wpłat do budżetu UE komplikuje konieczność corocznego korygowania składki brytyjskiej o przyznany rabat oraz wyliczanie stopnia pokrycia tego rabatu przez pozostałe państwa członkowskie Unii. Wielkość składki brytyjskiej do wspólnego budżetu była przedmiotem ostrych kontrowersji od samego początku członkostwa Wielkiej Brytanii w EWG. Ze względu na nietypową strukturę rolnictwa Wielka Brytania otrzymywała niskie transfery z tytułu wspólnej polityki rolnej. Powodem był także efekt regresywny VAT, który wynika z wyższego udziału konsumpcji w dochodzie narodowym krajów biedniejszych. W rezultacie dochody z podatku VAT w krajach biedniejszych są w relacji do DNB wyższe niż w krajach bogatszych. Odmienność dotycząca bazy podatkowej powodowała, że Brytyjczycy wpłacali do budżetu z tytułu podatku VAT relatywnie znacznie więcej niż inne państwa a równocześnie budżet brytyjski pozbawiony został wpływów celnych ze znacznego importu artykułów rolnych. Ta sytuacja była dla Brytyjczyków nie do zaakceptowania tym bardziej, że w ciągu pierwszych lat po przystąpieniu do EWG Wielka Brytania należała do najbiedniejszych państw członkowskich. W 1984 roku kiedy ostatecznie Rada Europejska zaakceptowała żądanie Margaret Tatcher zastosowania specjalnego rabatu dla Wielkiej Brytanii dochód narodowy brutto w Wielkiej Brytanii liczony siłą nabywczą był na poziomie 90.6% przeciętnej dla całej EWG.

Obliczanie rabatu brytyjskiego jest technicznie bardzo skomplikowane, dokonuje go Komisja Europejska. W wyniku obliczeń brytyjska wpłata netto do budżetu jest pomniejszana o 66%. W kalkulacji nie uwzględnia się tradycyjnych środków własnych. Skomplikowane jest też obliczanie stopnia pokrycia rabatu brytyjskiego przez pozostałe państwa członkowskie. Korekta dla kolejnego roku jest płacona rok później. Wielka Brytania nie uczestniczy w finansowaniu swojego rabatu. Do roku 2001 pozostałe państwa finansowały rabat w zgodzie z ich procentowym udziałem we wpłatach do budżetu z tytułu PKB. Zauważmy, że po wprowadzeniu rabatu Wielka Brytania jest wciąż drugim największym płatnikiem netto. W 1999 roku zdecydowano, że najwięksi płatnicy netto do budżetu licząc relatywnie w stosunku do ich DNB Holandia, Niemcy, Szwecja i Austria będą pokrywały rabat tylko w 25% przypadającego na nich teoretycznie udziału. Powstała różnica jest pokrywana przez pozostałe państwa członkowskie w zgodzie z ich udziałem w płatnościach z tytułu DNB. W rezultacie tej decyzji część składki najbogatszych państw jest pokrywana przez państwa najbiedniejsze. Według szacunków Komisji udział Polski w finansowaniu rabatu brytyjskiego wyniesie w roku 2004 163 mln. euro, w 2005 roku 254 mln euro a 2006 roku 270 mln.euro. Według przybliżonego szacunku udział Polski w finansowaniu rabatu brytyjskiego wynosić będzie około 5%.

Tabela 7. Wpłaty na rzecz rabatu brytyjskiego

  2000 2001 2002 2003
  mln. euro % rabatu mln. euro % rabatu mln. euro % rabatu mln. euro % rabatu
Francja 779,40 22,76 1664,90 22,67 1505,90 30,52 1642,60 31,67
Wlochy 632,80 18,48 1371,80 18,68 1301,90 26,39 1324,60 25,55
Hiszpania 325,80 9,51 710,20 9,67 705,80 14,31 787,70 15,19
Niemcy 664,70 19,41 1451,80 19,77 353,00 7,16 434,90 8,39
Belgia 138,20 4,04 304,00 4,14 280,00 5,68 295,00 5,69
Dania 90,50 2,64 195,00 2,66 196,20 3,98 192,50 3,71
Grecja 69,00 2,01 147,00 2,00 145,50 2,95 161,10 3,11
Finlandia 69,30 2,02 152,70 2,08 137,80 2,79 156,20 3,01
Portugalia 60,30 1,76 135,60 1,85 130,80 2,65 143,80 2,77
Irlandia 48,20 1,41 116,00 1,58 114,60 2,32 128,90 2,49
Holandia 217,60 6,35 480,90 6,55 86,30 1,75 86,30 1,66
Szwecja 135,00 3,94 267,60 3,64 68,10 1,38 42,70 0,82
Luksembug 10,40 0,30 22,80 0,31 21,30 0,43 23,30 0,45
Wielka Brytania 3424,60 100,00 7342,50 100,00 4933,50 100,00 5184,90 100,00

Źródło: Komisja Europejska, jak w tabeli 1

Propozycje zmian w systemie wpłat do budżetu w latach 2007- 2013

W 1984 roku w Fontainebleau Rada Europejska ustanawiając rabat brytyjski uznała, że "każde państwo członkowskie obciążone wpłatami budżetowymi nadmiernymi w stosunku do jego względnej zamożności może korzystać z korekty dokonanej we właściwym czasie." Stwierdzenie to określa generalną zasadę przyznawania korekty w oparciu o dwa kryteria "nadmierności" i "względnej zamożności". Przedstawiając propozycje zmian w systemie wpłat do budżetu UE w latach 2006-2013 Komisja Europejska uznała, że w obecnej sytuacji korzystanie z rabatu wyłącznie przez Wielką Brytanię nie jest zasadne. Wielka Brytania stała się jednym z najbogatszych państw UE. W 2003 roku dochód narodowy brutto na głowę mieszkańca w Wielkiej Brytanii licząc w oparciu o parytet siły nabywczej o ponad 11% przekraczał średnią unijną podczas gdy wskaźniki dla innych płatników netto są niższe od brytyjskiego o kilka punktów procentowych a Niemców i Włochów sytuują poniżej średniej UE. Kryterium "nadmierności" można weryfikować sprawdzając jak duża jest nadwyżka wpłat do budżetu w stosunku do DNB poszczególnych płatników netto. Otóż okazuje się, że licząc bez rabatu brytyjskiego w latach 1996-2002 wpłaty netto Wielkiej Brytanii do budżetu UE odpowiadałyby 0.47% brytyjskiego DNB, Niemiec 0.44%, Holandii 0.43%. Wpłaty faktyczne Wielkiej Brytanii wynosiły w tym czasie średnio równowartość 0.15% DNB, Niemiec 0.40 DNB a Holandii 0.44% DNB (obliczenia własne). Według wyliczeń Komisji w latach 200820013 przedstawione dysproporcje ze względu na zmiany budżetowe wynikające z rozszerzenia znacznie by się pogorszyły. Wielka Brytania wyklucza rezygnacje z rabatu lecz z wyliczeń Komisji wynika, że pozostawienie obecnego systemu bez zmian będzie oznaczało wzrost rabatu brytyjskiego z 4.6 mld. euro średnio w latach 1997-2003 do 7.1 mld. euro w latach 2007-2013 a Wielka Brytania stałaby się relatywnie najmniejszym obok Finlandii płatnikiem netto mimo faktu, że jest (nie licząc Luksemburga) najbogatszym państwem UE. Ulga w płatnościach na rzecz pokrycia rabatu brytyjskiego przyznana czterem państwom jest w istocie rabatem tyle, że inaczej nazwanym.

W tej sytuacji Komisja uważa za właściwe wprowadzenie ogólnego mechanizmu korekcyjnego. Propozycja Komisji oparta jest na założeniu, że przyjęty mechanizm korekcyjny będzie zapobiegać nadmiernej nierównowadze, ograniczać rozpiętość relatywnych obciążeń płatników netto o podobnym poziomie zamożności oraz zapewniać utrzymanie kosztów finansowych mechanizmu na rozsądnym poziomie.

Ogólny mechanizm korekcyjny miałby być wyliczany na podstawie pozycji budżetowej netto każdego państwa członkowskiego w stosunku do budżetu UE. Komisja proponuje aby korekta (w formie częściowej refundacji) przyznawana była tym państwom członkowskim płatnikom, których pozycja budżetowa netto przekraczać będzie przyjęty próg określony procentowo w stosunku do DNB danego państwa.

Badania symulacyjne przy przyjęciu wysokości progów od 0 do 0.5% DNB oraz zastosowaniu stopy refundacji w wysokości 66% pozwoliły wyliczyć sumy w euro potrzebne do sfinansowania korekt przy różnej wysokości progów. Zdaniem Komisji należy przyjąć próg w wysokości 0.35% DNB przy którym suma potrzebnej korekty wyniesie w latach 2007-2012 około 7 mld. euro rocznie czyli kwoty bliskiej rabatowi brytyjskiemu gdyby nie przeprowadzono zmian. Komisja proponuje by wszystkie państwa członkowskie uczestniczyły w finansowaniu wszystkich korekt zgodnie z ich udziałem w DNB UE a refundacja łączna nie przekraczała kwoty 7.5 mld. euro rocznie. Realizacja tych propozycji zapewniłaby podobny stopień obciążenia płatników netto w stosunku do ich DNB i zmniejszone od obecnego obciążenie wszystkich pozostałych państw członkowskich.

Dobrą praktyką UE jest przyznawanie środków przejściowych dla państw i regionów UE celem złagodzenia finansowych skutków zmniejszonych wypłat z budżetu UE. Komisja proponuje 4letni okres przejściowy, w którym Wielka Brytania otrzymywałaby specjalne dopłaty stopniowo zmniejszające się od 2mld.euro w roku 2008 do 500 mln. euro w roku 2011. W tym samym okresie stopa refundacji wzrastałaby z 33% do 66%. Komisja proponuje także dalsze ograniczenie wpłat do budżetu z tytułu VAT z 0.50% do 0.30% bazy podatkowej wyliczanej zgodnie z dotychczasowymi zasadami.

Wizja reformy budżetu po 2012 roku

Przedstawiając omówioną propozycje modyfikacji systemu wpłat do budżetu UE Komisja zaznacza, że będzie kontynuowała badania nad możliwością ustanowienia autentycznie opartego na podatku systemu zasobów własnych, który mógłby być wprowadzony od 2014 roku. W 2012 roku kończy się kolejna perspektywa budżetowa, lecz w roku 2013 będą jeszcze rozliczane rabaty, stąd też Komisja zakłada, źe funkcjonowanie nowego systemu rozpocznie się w 2014 roku.

Oceniając sprawności różnych systemów dochodów budżetu UE Komisja uwzględnia następujące kryteria:

  • jasność i prostotę, zapewniające łatwe zrozumienie sposobu finansowania budżetu UE przez obywateli Unii,
  • finansową autonomię, czyli uniezależnienie wpłat do budżetu UE od przelewów z budżetów narodowych celem ograniczenia skłonności do oceniania wydatków budżetu Unii i wpłat przez państwa członkowskie z punktu widzenia wąsko pojętych bieżących interesów narodowych,
  • poprawę alokacji wydatków budżetowych, poprzez łatwą identyfikację wpłat z działalnością usprawniającą funkcjonowanie jednolitego rynku a także z wydatkami na rzecz likwidacji negatywnych skutków różnego typu działalności,
  • wystarczalność i stabilność, zapewniające płynne finansowanie wydatków budżetowych w dłuższych okresach,
  • sprawiedliwe rozłożenie ciężaru finansowania budżetu przez państwa członkowskie i obywateli Unii,
  • niskie koszty funkcjonowania.

Komisja uważa, że obecny system zapewnia wystarczalność i stabilność środków budżetowych, nie jest też drogi lecz w sposób oczywisty nie spełnia kryterium jasności i prostoty ani też nie przyczynia się do lepszej alokacji wydatków budżetowych. Ograniczona jest też jego autonomia oraz brak bezpośredniego powiązania z podatnikami, obywatelami Unii. Negatywnie ocenić trzeba też rozłożenie ciężarów finansowania, co powoduje często ostre spory. Zdaniem Komisji obecny system jest już niepodatny na dalsze modyfikacje i proponuje rozważenie ustanowienia nowego systemu. Celem przygotowania skonkretyzowanej propozycji nowego systemu Komisja analizuje dwie koncepcje ogólne pierwszą opartą na finansowaniu wyłącznie na podstawie DNB i drugą opartą na własnych dochodach fiskalnych.

Zaletą systemu opartego na wpłatach do budżetu UE w relacji do udziału państw członkowskich w DNB Unii jest prostota i łatwość zrozumienia, wystarczalność i stabilność dochodów budżetu a także niskie koszty funkcjonowania. Jednakże ten system ma trzy zasadnicze mankamenty. Po pierwsze będzie wywoływał spory o kształt algorytmu według którego rozkładano by obciążenia. Po drugie cechuje go całkowity brak autonomii finansowej co w konsekwencji wzmocnia skłonności do oceny wydatków budżetowych i wpłat na podstawie określanej jako juste retour czyli ich wpływu na budżetową pozycje netto państwa członkowskiego a nie na podstawie korzystnych dla całej UE efektów poszczególnych polityk finansowanych z budżetu. Po trzecie system oparty na DNB utrudniałby budowanie coraz silniejszych bezpośrednich związków między Unią a jej obywatelami. Traktat o Unii Europejskiej nakazuje by wszelkie decyzje były podejmowane w Unii " jak najbliżej obywateli" (Art.1).

Z kolei system oparty wyłącznie na własnych dochodach fiskalnych czyli podatkowych zwiększałby autonomię finansową wpłat i budował bardziej bezpośrednie związki między budżetem UE a jej obywatelami. Przesunięcie ciężaru wpłat z budżetu państw członkowskich do obywateli i przedsiębiorstw zmuszałoby władze budżetowe UE do lepszego wykorzystania zasobów, zwiększałoby przejrzystości i odpowiedzialność za decyzje o wydatkach wobec obywateli. System taki sprzyjałby politycznemu ocenianiu obciążenia budżetowego na rzecz UE na podstawie efektów finansowanych z budżetu polityk wspólnotowych i interesu całej UE a nie na podstawie wąsko pojętych interesów narodowych. Jednolity system oparty na podatku na rzecz UE miałby jednak istotne wady. Budżet UE zgodnie z zapisem traktatowym (art. 268, w traktacie konstytucyjnym I-52) musi być zrównoważony. Wpływy podatkowe są z natury niestabilne. Oparcie finansowania budżetu wyłącznie na wpływach podatkowych wymagałoby albo zmiennej stopy podatkowej albo wysokiej elastyczności wydatków budżetowych. Oba rozwiązania są nie do przyjęcia. Pierwsze jest sprzeczne z dobra praktyką podatkowa a drugie z dobrymi zasadami budżetowymi UE.

Można więc stwierdzić, że żaden system jednoskładnikowy nie zapewnia spełnienia wszystkich ważnych kryteriów oceny. W każdym wariancie systemu pozostałyby też wpłaty z tytułu tradycyjnych zasobów własnych czyli ceł. Regulacji wymaga jednak kwestia sprawiedliwego rozłożenia kosztów ochrony granic. Jeśli cło nie jest pobierane na granicy zewnętrznej UE tylko w kraju "wewnętrznym" UE to kraj graniczny ponoszący koszty ochrony granic jest poszkodowany gdyż zachowywana część ceł nie trafia do jego budżetu lecz do budżetu kraju, który nie ponosi kosztów ochrony granic.

System przyszłościowy oparty na wpłatach obywateli i państw

Komisja uważa, że przyszłościowy system zasobów własnych powinien być oparty głównie na zasobach pochodzących z podatku uzupełnianych, jak dotychczas, wyrównującymi wpłatami wyliczanymi na podstawie DNB. Jednakże konieczne jest zarzucenie stosowania obecnego systemu wpłat na podstawie sztucznej, "statystycznej" wielkości dochodów z tytułu podatku VAT. System ten jest niejasny, skomplikowany oraz podobnie jak wpłaty z tytułu DNB obciąża bezpośrednio państwa członkowskie a nie obywateli. Nowy system wpłat opartych na podatku powinien przezwyciężać te słabości a przede wszystkim budować bezpośrednie związki między obywatelami UE i działalnością Wspólnoty a tym samym przyczyniać się do lepszego wykorzystywania zasobów budżetowych. Spełnienie ważnego kryterium równości przez system oparty głównie na podatku wymaga jednak wcześniejszej harmonizacji bazy podatkowej. Wybór najwłaściwszej dla nowego systemu bazy podatkowej zależy zatem w zasadniczym stopniu od rzeczywistego stopnia harmonizacji samej bazy i stawek podatkowych.

Zwiększenie udziału wpłat opartych na podatku nie oznacza konieczności wprowadzenia nowego podatku lecz oznacza określenie udziału UE w dochodach podatkowych państw członkowskich lub w stopie podatkowej. To wydzielenie mogłoby nosić nazwę podatku europejskiego. Udział UE mógłby być pobierany jako wyraźnie oznaczona część stopy podatkowej płaconej przez podatników w krajach członkowskich. Wydatki budżetu UE są ograniczone przyjętym limitem 1.24% DNB UE. Zwiększenie wpłat opartych na podatku oznaczałoby odpowiednie zmniejszenie wpłat z tytułu DNB i nie powodowało by podwyższenia podatków.

Wielkość udziału zasobów opartych na podatku w dochodach budżetu UE jest wyborem politycznym. Komisja zakłada, że udział ten powinien być bliski połowie budżetu UE.

W ostatniej przedstawionej propozycji reformy wpłat do budżetu UE Komisja poddała analizie trzy warianty systemu zasobów opartych na podatku. Dwa pierwsze oparte o podatki nakładane na konsumpcję a mianowicie na zużycie energii lub na całości wydatków konsumpcyjnych objętych VATem. Trzeci wariant to oparcie wpłat na podatku dochodowym przedsiębiorstw. Propozycje te zdaniem Komisji wymagają dalszych prac analitycznych i postępu w harmonizacji podatkowej. Przede wszystkim jednak dla przeprowadzenia zmian potrzebna jest wola polityczna.

Wariant 1 system zasobów własnych oparty na podatku energetycznym

Podstawą systemu byłoby opodatkowanie paliw zużywanych w transporcie samochodowym. Paliwa te obciążone są od 2004 roku akcyzą z przyjętą minimalną stawką. Z wyliczeń Komisji wynika, że przeznaczenie mniej niż połowy obecnej minimalnej stawki na cele budżetowe UE wystarczałaby na sfinansowanie połowy budżetu UE. Zasadne byłoby objęcie tym podatkiem europejskim także paliwa przeznaczonego dla lotnictwa lub wprowadzenie specjalnych opłat za szkodliwe emisje. Wymagałoby to jednak likwidacji obecnie obowiązującego zwolnienia od podatku paliwa zużywanego w lotach międzynarodowych. Szczególną zaletą systemu opartego na opodatkowaniu paliw zużywanych w transporcie byłoby uwzględnienie w kosztach transportu powodowanych przez niego transgranicznych szkód środowiskowych i klimatycznych czyli kosztów zewnętrznych (externalities). Usuwanie tych szkód obciąża całą Wspólnotę, przemawia to za objęciem paliw transportowych podatkiem ogólnoeuropejskim.

Oparta o dane z 2002 roku analiza liczbowa efektów wprowadzenia europejskiego podatku energetycznego wskazuje jednak na istotny mankament. Udział nowych krajów członkowskich, z wyjątkiem Polski i Malty, w całości wpłat z tytułu tego podatku bardzo znacznie, dwu a nawet trzykrotnie, przekraczałby wielkość udziału tych państw w DNB UE9 czyli wskaźnik ich względnej zamożności. Jeśli zatem w ciągu 10 lat relacje te nie ulegną istotnej poprawie uzyskanie zgody na ten system nie będzie prawdopodobnie możliwe.

Wariant 2 - system zasobów własnych oparty na podatku VAT

System ten polegałby na odjęciu z narodowej stawki podatku VAT 1 punktu procentowego i przeznaczenia go na podatek europejski. Jednoprocentowe opodatkowanie konsumpcji na rzecz UE wystarczyłoby na pokrycie około połowy budżetu UE. Wyraźne uwidocznienie tego podatku wymagałoby wyodrębnienia na wydrukach rachunków podatku VAT i 1% podatku europejskiego. Takie rozwiązanie tworzyłoby bezpośrednia więź między finansowaniem działalności UE a obywatelami Unii i sprzyjało pogłębianiu znajomości celów i działań UE. Podatek byłby pobierany na podstawie rzeczywistej a nie, jak to się dzieje obecnie, hipotetycznej bazy podatku VAT.

Trudności wdrożenia tej propozycji wynikają z dwu powodów niekompletnej harmonizacji podatku VAT szczególnie różnic w zakresie stosowania stawki zerowej oraz efektu regresywności VAT. Oba przypadki powodują duże odchylenia udziału wpłat z tytułu tego podatku w stosunku do udziału poszczególnych państw w DNB Unii.10 Obywatele państw gdzie mniej towarów objętych jest stawką zerową płaciliby na rzecz UE więcej. Pełna harmonizacja bazy podatkowej lub alternatywnie objęcie 1 procentowym podatkiem europejskim wszystkich towarów i usług podlegających opodatkowaniu likwidowałoby tę nierówność Wspomniany przy omawianiu rabatu brytyjskiego efekt regresywny VAT, który wynika z wyższego udziału konsumpcji w dochodzie narodowym krajów biedniejszych powoduje, że dochody z podatku VAT w krajach biedniejszych są proporcjonalnie wyższe niż w krajach bogatszych. Wydaje się, że zneutralizowanie tego mankamentu wymagałoby wprowadzenia skomplikowanego mechanizmu korekcyjnego a to odbiłoby się bardzo niekorzystnie na przejrzystości tego podatku. Komisja zwraca jednak uwagę, że po eliminacji efektu wynikającego z różnic w stosowaniu stawki zerowej, zuniformizowana stawka podatku europejskiego obciążałaby jednolicie konsumentów. W ten sposób zachowano by obywatelski walor tego systemu.

Wariant 3 - system zasobów własnych oparty na podatku korporacyjnym

Warunkiem wstępnym pozwalającym na rozważenie tego wariantu jest sharmonizowanie bazy podatku korporacyjnego w państwach UE oraz ustanowienie stawki minimalnej. Obecnie istnieją duże różnice w sposobie opodatkowania firm i wysokości stawek podatkowych. W UE istnieje 25 odrębnych systemów podatku korporacyjnego. Sharmoinizowanie samej tylko bazy podatku korporacyjnego, bez harmonizacji stawek, napotyka wciąż na sprzeciw wielu państw członkowskich. Zróżnicowanie prawa podatkowego i praktyki wymiaru narusza jednak jednolitość wspólnego rynku, zwiększa koszty działalności firm, zachęca do nadużyć podatkowych, stosowania cen transferowych itp. Wydaje się, że powodem przedstawienia tego wariantu przez Komisję, która odpowiada za sprawne funkcjonowania rynku UE, jest wskazanie na negatywne konsekwencje występowania zasadniczych różnic w stosowaniu podatku korporacyjnego w państwach członkowskich i uzyskanie poparcia dla intensyfikacji prac nad harmonizacją jego bazy.

Wnioski

Najważniejszym argumentem przemawiającym za poparciem proponowanych przez Komisję zmian zarówno ustanowienia ogólnego mechanizmu korekcyjnego od 2008 roku jak i późniejszej głębokiej reformy systemu zasobów własnych jest znaczne zwiększenie przejrzystości zasad wpłat do budżetu. W konsekwencji można oczekiwać, że w trakcie negocjacji budżetowych będzie znacznie mniej niż obecnie sporów między państwami członkowskimi. Zmiany te sprzyjać będą ograniczeniu skłonności do oceny wydatków budżetowych przez państwa członkowskie z punktu widzenia wpływu na ich pozycję budżetową netto. Jeśli głównym kryterium oceny celowości i wielkości wydatków na polityki wspólnotowe będą korzyści jakie te polityki przynoszą całej UE to interesy krajów biedniejszych będą lepiej chronione a zasada solidarności lepiej przestrzegana.

Ustanowienie ogólnego mechanizmu korekcyjnego poprawiałoby też pozycję budżetową Polski. Według wyliczeń Komisji przy przyjęciu 35 procentowego progu wpłaty Polski do budżetu UE w latach 2008 - 2013 w ramach ogólnej korekty wynosiłyby 141 mln. euro czyli o ponad 100 mln. euro mniej, w tych samych latach, od naszego udziału w finansowaniu rabatu brytyjskiego przy zachowaniu obecnego systemu. Pozycja budżetowa Polski poprawiłaby się z 3.76% DNB w systemie obecnym do 3.80% DNB po reformie.

Przeprowadzenie głębokiej reformy systemu wpłat do budżetu UE wymaga dalszych studiów i dyskusji. Powinniśmy w nich aktywnie uczestniczyć. Wydaje się, że należałoby skupić się na analizie pierwszego wariantu reformy czyli systemu zasobów własnych opartego na podatku energetycznym. Szczególną zaletą tej propozycji jest uwzględnienie w niej wysokich ponad granicznych kosztów zewnętrznych ponoszonych na likwidację szkód środowiskowych. Wydatki na ten cel w budżecie UE będą zapewne wzrastać - to ważny argument na rzecz tego wariantu reformy.

Źródła i literatura cytowana:

Allocation of 2003 EU operating expenditure by Member State, EC, September 2004

Budowanie wspólnej przyszłości. Wyzwania polityczne oraz środki budżetowe rozszerzonej Unii Europejskiej na lata 2007 - 2013, Monitor integracji europejskiej, Nr 71, 2004

Financing the European Union, Commission report on the operation of the own resources system, vol.I, vol.II, Technical Annex, 14.7.2004, COM (2004) 505 final

General Budget of the European Union for the financial year 2004

Proposal for Council Decision on the system of the European Communities' own resources, Comission of the European Communities, Brussels,3.8.2004, COM(2004)501 final/2

Ładyka S., Brytyjski rabat we wpłatach do budżetu UE, Wspólnoty Europejskie, Nr 5, 2000


1The Community Budget: the Facts in Figures, Office for Official Publications of the European Communities, Luxemburg, 2000

2Art. 272 ustęp 4 TWE Ten ogólny zapis wywoływał spory między Parlamentem i Radą. W 1999 roku przyjęto wspólną interpretacje tego zapisu por.: Interinstitutional Agreement of 6 May 1999 between the European Parliament, the Council and the Commission on budgetary discipline and improvement of the budgetary procedure, OJ 172/1, Annex IV

3Adjustment of Financial Perspective in view of enlargement, Working Document No.1, Analysis of the conclusions of the Copenhagen European Council, European Parliament, 22 January 2003
Por. także Final financial package agreed in Copenhagen on 13 December 2002 - Indicative allocation of Commitment and payment appropriations

4Obliczenia własne na podstawie oficjalnych danych Komisji

5European Commission, General Budget of the European Union for the financial year 2004. str.22

6Oficjalne polskie tłumaczenie w wydawanym przez UKIE biuletynie: Monitor integracji europejskiej, Nr 71 2004

7Financing the European Union, Commission report on the operation of the own resources system, vol.I, vol.II Technical Annex, 14.7.2004, COM (2004) 505 final

8Commission of the European Communities, Proposal for Council Decision on the system of the European Communities' own resources, Brussels,3.8.2004, COM(2004)501 final/2

9Finacing the European Union..., vol. II,, wyd. cyt., tabela 1, str. 48

10j.w. tabele 2 i 2a, str. str. 53 i 54